AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & Postmodern Roman (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Yalnızlıkların ve kasaba sıkıntısının hakim olduğu romanda, baş karakter kasabanın dışındaki eski bir değirmende yaşamaya başladığı ilk geceden itibaren rüyasında sürekli kırmızı cübbeli bir çocuğun elinden tutup onu yabancı bir şehre götürdüğünü görür. Zamanla bu rüya bir uyku halinden çıkıp uyanıkken de onu takip eden bir illüzyona dönüşür. Bir gün karşısına konuşan, gümüş tüylü bir tilki çıkar ve ona, rüyasındaki şehrin anahtarının kendi gölgesinde saklı olduğunu söyler. O andan sonra karakterin etrafındaki <b>gerçeklik algısı tamamen </b>değişir; geçmişteki ölüler kasaba sokaklarında onunla yürümeye, gölgesi ise onunla konuşmaya başlar.

Kıyı kasabasına taşındığı ilk akşam rüyasında kendini devasa bir deniz fenerinin tepesinde, kayıp denizcilere el sallarken gören adam, kısa süre içinde bu rüyayı her gözünü kapayışında görmeye başladı. Bir süre sonra rüya ile gerçek arasındaki sınırlar tamamen silindi. Bu durum, sapsarı tüylü, insan diliyle konuşan bir martının denizin üstünden yürüyerek gelip ona saldırdığı güne kadar devam etti. Adam ne kadar bağırırsa bağırsın martı geri çekilmiyor, aksine garip sesler çıkararak üstüne geliyordu. Tam o sırada gökyüzünden aniden akkor halinde bir ışık topu düştü; ışığın değdiği martının tüyleri simsiyah kesildi ve hayvan gerileyerek denizin derinliklerinde gözden kayboldu. O günden sonra kasabadaki ihtiyar bir balıkçı onu hiç yalnız bırakmadı.

Sanatçı; eserlerinde genellikle taşra ile büyük şehir insanının yalnızlığını, yabancılaşmasını ve iç çatışmalarını modernist bir bakış açığıyla ele almıştır. Yazarın en bilinen iki eserinde yer alan ana kahramanlar, dış dünyanın karmaşasından kaçan, uyumsuz ve kendi iç dünyasına hapsolmuş karakterlerdir. Bu kahramanlardan biri büyük bir metropolün kalabalığında kaybolurken diğeri taşradaki kasvetli bir mekânda varoluşsal bir bunalım yaşar. Mekânlar farklı olsa da her iki karakterin ruhsal çöküntüleri, toplumla bağ kuramamaları ve uyumsuzlukları bakımından büyük bir paralellik gösterir.

Cumhuriyet dönemi edebiyatımızda geleneksel romancılıktan koparak bilinç akışı, iç monolog gibi teknikleri ustalıkla kullanan bir yazarımız, Türk edebiyatına kazandırdığı unutulmaz iki roman karakteriyle adeta psikiyatrik bir inceleme alanı yaratmıştır. İlk romanda İstanbul'un kalabalığında amacısızca dolaşan bir 'aylak', ikinci romanda ise kasabadaki otelinde hayatı monotonlaşmış ve giderek gerçekle bağını koparan bir katip merkeze alınmıştır. Yazar bu karakterler aracılığıyla toplumsal normlara ayak uyduramayan bireyin trajedisini gözler önüne serer.

Türk romancılığında bireyin iç dünyasını esas alan ve modernist çizgide eserler veren sanatçılardan biri, toplumsal değişimleri bireyin bilinç süzgecinden geçirerek aktarır. Yazar; 'Ölmeye Yatmak', 'Bir Düğün Gecesi' gibi yapıtlarında aydınların yabancılaşmasını ve toplumsal yapıdaki çözülmeleri ele almıştır. Aynı yazarın işçi sınıfının sorunlarını ve Almanya'ya göç olgusunu merkeze aldığı romanı ise bir başka başyapıtıdır.

Türk edebiyatında köy gerçekliğini, aydın-köylü çatışmasını ve toplumsal değişimleri ele alan yazarlar arasında önemli bir yer tutan ----, 'Yaban' romanında aydın ile köylü arasındaki uçurumu gözler önüne sermiştir. Aynı yazarın Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'e kadar geçiş sürecini kuşaklar arası çatışma temelinde işlediği romanı ise ---- adlı eseridir.

Romanın sıradan akışına birden bire müdahale eden yazar; kahramanları, olay örgüsünü ve hatta kelimeleri nasıl seçtiğini okura açıkça hissettirir. 'Şimdi bu karakteri burada bırakıp biraz geriye gideceğim, çünkü bu kurgunun hızı, hakikatin hızından çok farklı işliyor' diyerek metnin yapısını gözler önüne serer.

Bir romancının eserinde, karakterine hitaben 'Senin bu trajik sonunu aslında üç bölüm önce yazmıştım ama okurun merhametine sığınarak erteledim' demesi ve ardından sayfa kenarlarına edebi eleştirmenlerin hayali notlarını düşmesi, geleneksel romancılık anlayışından tamamen kopuşun göstergesidir.