AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & Hikaye Türü ve Özellikleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı
Yakup Kadri'nin 'Bir Sürgün' adlı romanından alınan:
'Doktor Nuri, pencereden dışarıdaki gri ve kasvetli Paris manzarasını seyrederken kendi iç dünyasındaki fırtınalarla boğuşuyordu. Biliyordu ki buradaki Türkler de Ziya Paşa gibi, Ali Suavi gibi devrin önde gelen muhalifleri gibi fedakâr ya da kararlı değildi. Kimileri içlerindeki korkuya yenik düşmüş, ilk fırsatta affedilmek için saraya müracaat etmiştiler. Hâlbuki bu dava, sedefkâr Ahmed Usta'nın ya da diğer fedailerin omuzlarında yükselecek kadim bir davaydı.'
I. Olay merkezli (Maupassant tarzı) bir anlatım tercih edilmiştir.
II. Tarihî bir olay ve dönem arka plan olarak seçilmiştir.
III. Kahramanın iç dünyası ve zihninden geçenler tanrısal bakış açısıyla verilmiştir.
Bu parçayla ilgili yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
C
I ve II
B
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada olay akışından ziyade tarihî bir dönemin atmosferi ve karakterin psikolojisi verilmiş, olaylar Maupassant (durum) tarzı değil klasik (O. Henry / Maupassant karışımı ama burada olay ağırlıklı veya klasik anlatım) özellikler taşısa da metin genelinde tarihî arka plan ve hâkim (tanrısal) bakış açısı belirgindir.
I. öncül: Metin bir olay hikayesinden ziyade kahramanın iç gözlemlerini ve tarihsel saptamalarını yansıtan bir romandan alınmıştır, olay merkezli klasik yapının dışındadır.
II. öncül: Abdülaziz/II. Abdülhamit devri jön Türkler ve Paris'teki sürgünler dönemi işlendiği için tarihî bir konu/dönem etrafında şekillenmiştir.
III. öncül: Doktor Nuri'nin iç dünyası ve başkalarının niyetleri tanrısal (hâkim) bakış açısıyla aktarılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi.]Hepsini doğru sanmak.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Tarihî konu ve tanrısal bakış açısının tespiti.
B Seçeneği:[Eksik değerlendirme.]Sadece tarihî konuyu görüp bakış açısını göz ardı etmek.
A Seçeneği:[Sadece tek bir yönün doğru olduğunu düşünmek.]Aday metindeki olay kırıntılarını Maupassant tarzı sanabilir.
C Seçeneği:[Maupassant tarzı yanılgısı.]Olay isimlerinin geçmesini olay hikayesi sanmak.
Soru 2Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler
Yarbay, elindeki eski haritayı siperin siper tahtasına iliştirdi. Gözleri, tepenin ardında hâlâ tüten dumanlarda takılı kaldı. Düşman taarruzu durmaksızın sürüyordu; sayıca kendilerinden katbekat üstündüler. Ancak siperdeki neferlerin gözlerindeki o sarsılmaz inanç her şeye bedeldi. "Bir adım bile geri çekilmek yok!" diye mırıldandı. Postasına dönüp emir verdi: "Sancağı düşürmeyin, mühimmatı son fişeğe kadar idareli kullanın!"
Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
C
Toplumun o dönemdeki ekonomik üretim ilişkilerini ve sınıfsal çatışmalarını detaylıca aktarmaktadır.
A
Olay örgüsüne dayalı bir anlatmaya bağlı metin örneğidir.
D
Hâkim (ilahî) bakış açısıyla yazılmış olup kahramanların iç dünyasına yer verilmiştir.
E
Sade, akıcı ve anlaşılır bir dille kaleme alınmıştır.
B
Millî edebiyat zevk ve anlayışını yansıtan kahramanlık temalı bir eserden alınmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada savaş ortamı, neferlerin durumu ve askeri emirler ele alınmış olup ekonomik üretim ilişkileri veya sınıfsal çatışmalardan bahsedilmemiştir.
Parçanın türü ve teması incelenir: Savaş temalı, olay eksenli bir anlatı metnidir (A ve B söylenebilir).
Anlatım dili ve üslup değerlendirilir: Sade ve akıcı bir dil kullanılmıştır (E söylenebilir).
Bakış açısı analiz edilir: Yarbayın iç sesleri ve düşünceleri ilahî bakış açısıyla verilmiştir (D söylenebilir).
Zihniyet incelenir: Metin askeri ve vatanseverlik odaklıdır, ekonomik üretim ilişkilerini yansıtmaz (C söylenemez).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek / Yanılgı avcısı]Aday metinde ekonomi veya sınıf çatışması olmadığını fark ederek doğru cevaba ulaşır.
D Seçeneği:[Bakış açısı yanılgısı]Yarbayın içinden geçirdiklerinin verilmesi ilahî bakış açısını gösterir.
E Seçeneği:[Üslup analizi]Yalın Türkçe kullanımı, sade dil özelliğini doğrular.
B Seçeneği:[Tematik yaklaşım]Askeri unsurlar ve vatan savunması Millî Edebiyat zevkini çağrıştırdığı için doğrudur.
A Seçeneği:[Olay örgüsü tespiti]Metinde bir olay akışı (harita inceleme, emir verme) olduğu için bu seçeneğin doğru olduğunu bilirler.
Soru 3Millî Edebiyat Dönemi
Türk edebiyatında hikâyeciliğin bağımsız bir sanat dalı olarak yerleşmesinde ve gelişmesinde kritik roller üstlenen sanatçılardan biri de Ömer Seyfettin'dir.
Ömer Seyfettin ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Kısa ve yoğun anlatımlı küçürek (minimal) hikâyenin edebiyatımızdaki ilk öncülerindendir.
E
Hikâyelerinde genellikle çocukluk anılarını, tarihî olayları ve günlük yaşamın ilginç kesitlerini konu edinmiştir.
D
Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan makalesiyle dilde sadeleşmenin teorisini yapmış ve öncüsü olmuştur.
B
Maupassant (olay) hikâyeciliğinin Türk edebiyatındaki en önemli temsilcilerinden biridir.
C
Hikâyelerinde ele aldığı konuları realist bir yaklaşımda işleyerek gözleme dayalı, süssüz ve canlı bir dil kullanmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ömer Seyfettin, olay (Maupassant tarzı) hikâyeciliğinin ustasıdır; ancak küçürek (minimal) hikâye Türk edebiyatında çok daha sonraları (Cumhuriyet dönemi ve sonrasında Ferit Edgü, Necati Tosun gibi isimlerle) gelişmiştir.
Ömer Seyfettin'in Türk edebiyatındaki yeri olay hikâyeciliği (Maupassant tarzı) ile özdeşleştirilmiştir.
Genç Kalemler dergisi ve Yeni Lisan hareketi dilde sadeleşme için temel oluşturur.
Küçürek hikâye (minimalist öykü) türü çağdaş Türk edebiyatının daha geç dönemlerinde ortaya çıkmış bir türdür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Realizm etkisi ve sade dil kullanımı.
A Seçeneği:[Yazarın kısa hikâyeler yazmasından ötürü minimal hikâyeyle karıştırılması.]Ömer Seyfettin'in bazı hikâyelerinin kısa olması nedeniyle küçürek hikâye öncüsü olduğu yanılgısına düşülmesi.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Kaşağı, Falaka gibi eserlerin çocukluk anılarına dayanması.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yeni Lisan makalesi Genç Kalemler dergisinde yayımlanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Ömer Seyfettin'in Maupassant tarzı hikâyenin kurucu ve en güçlü isimlerinden biri olduğu gerçeği.
Soru 4Cumhuriyet Dönemi ve Millî Edebiyat Hikâyesi
Millî Edebiyat akımı, Türk edebiyatında "Memleket Edebiyatı" hareketinin de etkisiyle İstanbul dışına açılmış, Anadolu'yu ve Anadolu insanını tüm gerçekliğiyle ele almıştır. Bu dönem sanatçıları gözleme önem vermiş, eserlerinde genellikle sade bir dil kullanmış ve halkın yaşadığı toplumsal sorunları, savaş yıllarının getirdiği yıkımları ve acıları işlemişlerdir.
Bu parçaya göre, aşağıdakilerden hangisi Millî Edebiyat dönemi hikâyelerinin özellikleri arasında gösterilemez?
A
Anadolu coğrafyasının ve insanının yaşam koşullarının merkeze alınması
E
Yazı dili ile konuşma dili arasındaki uçurumun kaldırılarak sade bir dilin tercih edilmesi
D
Gözleme dayalı gerçekçi (realist) bir bakış açısının benimsenmesi
B
Milli Mücadele yıllarının ve toplumsal yıkımların işlenmesi
C
Bireyin iç dünyasını esas alan eserlerde modern kent insanının yabancılaşmasının incelenmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
C seçeneğinde yer alan "bireyin iç dünyasını esas alan" anlayış ve "modern kent insanının yabancılaşması/kimlik bunalımı" teması, Millî Edebiyat dönemine değil, daha çok Cumhuriyet Dönemi'nde 1950 sonrasında (Bireyin İç Dünyasını Esas Alan Eserler) görülen bir özelliktir.
Millî Edebiyat dönemi hikâyelerinin genel özelliklerini hatırla.
Bu dönemde sanatçıların yüzünü Anadolu'ya çevirdiğini, gözlemci gerçekçilikle halkın sorunlarını ve Millî Mücadele'yi işlediğini belirle.
Seçenekleri bu bilgilerle eşleştir.
C seçeneğindeki bireysel yabancılaşma ve iç bunalım temalarının Cumhuriyet Dönemi bireyin iç dünyasını esas alan yazarlara (örneğin Tarık Buğra, Peyami Safa vb.) ait olduğunu fark et.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru özellik]Millî Edebiyat'ın temel düsturudur, öğrenci bunu özellik olarak bilir.
E Seçeneği:[Doğru özellik]Genç Kalemler dergisiyle başlayan sadeleşme hareketi hikâyelere de yansımıştır.
D Seçeneği:[Doğru özellik]Realizm ve gözlem, bu dönem sanatçılarının vazgeçilmezidir.
B Seçeneği:[Doğru özellik]Ömer Seyfettin, Halide Edip gibi isimlerin eserlerinde sıklıkla işlenmiştir.
C Seçeneği:[Doğru cevap]Aday, modernist veya bireyin iç dünyasını esas alan hikâyelerle Millî Edebiyat'ı ayırt edemediğinde bu şıkkı kaçırabilir.
Soru 5Edebi Türler
Akşamüstü dar sokaktan geçerken,
Gördüm yine o yaşlı adamı herkesten erkenden.
Elinde eski bir lamba, boynu bükük,
Yüzünde yılların bıraktığı derin bir yük.
Sordu biri: "Amca nedir bu hâlin böyle?"
O iç çekip dedi ki: "Gözlerim görmez böyle,
Lakin karanlık basmadan varmalıyım köye."
Bu dizeler içerik ve şekil özellikleri göz önüne alındığında aşağıdaki edebî türlerin hangisine örnek olarak gösterilebilir?
C
Halk Hikâyesi
E
Manzum Hikâye
D
Efsane
B
Mesnevi
A
Destan
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metin, bir olayı nazım (şiir) biçiminde anlattığı ve hikâye unsurlarını (kişi, olay, yer, zaman) barındırdığı için manzum hikâye türüne girer.
Metnin biçimsel olarak ölçülü ve uyaklı (şiir formunda) yazıldığı belirlenir.
Metinde bir olay anlatıldığı, kahramanların ve diyalogların yer aldığı (hikâye unsurları) fark edilir.
Destan, efsane, mesnevi ve halk hikâyesi özellikleri ile karşılaştırılarak türün manzum hikâye olduğu saptanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Hikâye unsuru içeren metinleri halk hikâyesi sanma]Metinde bir anlatının bulunması
B Seçeneği:[Nazım biçimindeki öyküleyici metinleri mesnevi ile karıştırma]Mesnevilerin de olay anlatması ve manzum olması
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Metnin hem şiir formunda olması hem de bir olay hikâyesi barındırması
D Seçeneği:[Yaşlı bir adamın anlatılmasını efsane türüyle bağdaştırma]Anlatının halk kültürüne ait bir iz taşıdığı düşüncesi
A Seçeneği:[Şiir biçiminde yazılmış her metni destan sanma yanılgısı]Metnin mısralar hâlinde yazılmış olmasından ötürü
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & Hikaye Türü ve Özellikleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)