AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & 1946-1960 Arası Roman (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

"Ne garip! İnsan, ömrünün en güzel yıllarını fark etmeden harcıyor. Şimdi burada, bu eski saat dükkanının tıkırtıları arasında geriye baktığımda, her şeyin ne kadar hüzünlü bir rüya olduğunu daha iyi anlıyorum. Hayri İpar... Evet, onunla tanışmasaydım belki de bu mahpushane duvarları arasında değil, boğazda, erguvanların altında huzurlu bir akşam yaşayacaktım... Ama içimdeki o bitmek bilmeyen ses: 'Sen kendi içindeki zamanı kuramadın ki başkalarının saatine ayak uydurasın,' diyor."

Milli Edebiyat döneminde romancılık, bir önceki dönemin bireysel ve İstanbul merkezli dar daairesinden çıkarak Anadolu'ya ve toplumsal meselelere yönelmiştir. Bu dönem sanatçıları, eserlerinde gözleme dayalı gerçekçiliği benimsemiş, aydın-köylü çatışmasını ve Milli Mücadele yıllarındaki toplumsal dönüşümleri işlemiştir.

(I) Servetifünun edebiyatında Batılı anlamda ilk başarılı roman örnekleri kaleme alınmıştır. (II) Bu dönemin romanlarında, romantizm akımının etkisiyle genellikle kötümser bir bakış açısı ve karamsar bir atmosfer hakimdir. (III) Sanatçılar, eserlerinde toplumsal meselelerden uzak durarak bireysel konuları ve iç dünyayı işlemeyi tercih etmişlerdir. (IV) Romanlarda olay kurgusu oluşturulurken İstanbul dışına hiç çıkılmamış, mekan olarak sadece sarı konaklar ve yalılara yer verilmiştir. (V) Dönemin dil anlayışı oldukça ağır, süslü ve sanatlıdır; Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar yoğun olarak kullanılmıştır.

Raci'nin dudaklarındaki istihfaf tebessümü sanki donmuş, orada yapışmış gibi ne dağılıyor ne açılıyordu. Ahmet Cemil'in yanaklarına hafif bir renk çıkıyor, dudaklarına bir ihtizaz geliyordu. Fakat sedası, saf bir ahenk kadar kulakları okşayan, ruha sıcaklık veren sedası, uçtukça pervaz kabiliyeti artan kırlangıç gibi söyledikçe kuvvet buluyordu...

Halit Ziya Uşaklıgil'in bir romanında, idealist ve mesleğine bağlı bir doktor olan Ömer Behiç'in, çevresindeki yozlaşmış hayat tarzından etkilenerek aile bağlarını zedeleyen yasak bir ilişkiye sürüklenmesi anlatılır. Karakter, yaşadığı vicdan azabı ve küçük kızının trajik ölümü sonrasında bu hatasından dönerek yuvasına sığınır.

Servet-i Fünun edebiyatı sanatçıları, roman ve hikâyenin yanı sıra mensur şiir, eleştiri ve hatıra türlerinde de önemli eserler vermiştir. Bu dönemdeki bazı eserlerin türleri adaylar tarafından karıştırılabilmektedir.