AYTTürk Dili ve Edebiyatı⚡ Canlı Süre Tutmalı & İnteraktif
AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Şiiri & Şiirde Yapı ve Anlayış (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Cumhuriyet Dönemi Şiiri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Cumhuriyet Dönemi Şiiri
Körfezde gümüş halkalar bırakarak gemiler,
Dönerler bir gün geri kayıklar sallanarak.
Sönmeyen çorak gözler, içimde yanan keder,
Arada bir hatırlatır eski günleri bana.
Ne ahenk ararım ne bir çapraşık kafiye,
Bırakın bu ayakları, bırakın bu kafesleri!
Ben sokağın sesini duymak isterimöyleye,
Şiir dediğin ne ki, hayatın sillesi.
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Geleneksel nazım biçimlerinin dışına çıkılarak serbest ölçüyle kaleme alınmıştır.
B
Günlük konuşma dilinin olanaklarından ve sokağın gerçekliğinden yararlanılmıştır.
E
Bireyin iç dünyasını yansıtan melankolik öğelerle toplumcu gerçekçi söyleyiş harmanlanmıştır.
D
Ölçü ve uyak gibi geleneksel unsurlar bilinçli olarak reddedilmiştir.
C
Nazım birimi olarak dörtlük esas alınmış ve halk şiiri geleneksel ezgisi birebir taklit edilmiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
C seçeneğinde yer alan 'halk şiiri geleneksel ezgisi birebir taklit edilmiştir' ifadesi yanlıştır; çünkü şiirde halk şiiri ezgisi değil, aksine geleneksel kalıplara ve kafiyeye karşı çıkan modern bir söyleyiş hakimdir.
Şiirin ilk bendi geleneksel bir hava uyandırsa da ikinci bentte 'Ne ahenk ararım ne bir çapraşık kafiye' denilerek geleneksel yapılar reddedilmiştir.
Ölçü ve uyak kaygısı güdülmediği için serbest nazım özelliği gösterir.
C seçeneğindeki halk şiiri geleneğinin taklit edildiği iddiası metnin bütünüyle çelişmektedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Aday metnin halk şiiriyle bağdaşmadığını, aksine geleneksel kalıpları reddettiğini fark eder.
D Seçeneği:[Kafiyesizliğin ve ölçüsüzlüğün modern şiirle ilişkisini kuramama.]'Ne ahenk ararım ne bir çapraşık kafiye' dizesi bu yargıyı doğrudan doğrular.
E Seçeneği:[İçsel keder ile toplumsal söyleyişin sentezini gözden kaçırma.]İlk bentteki bireysel keder ile ikinci bentteki 'hayatın sillesi' söyleyişi bu durumu destekler.
B Seçeneği:[Sokağın sesi ifadesinin mecazi olduğunu düşünme.]'Sokağın sesini duymak isterim' ifadesinin doğrudan günlük dili temsil ettiği görülür.
A Seçeneği:[Şiirin serbest ölçüyle yazıldığını gözden kaçırma.]İlk kıtanın 4'lü gruplar halinde görünmesi nedeniyle geleneksel biçim sanılması.
Soru 2Divan Edebiyatı
Aşağıdaki tabloda Türk edebiyatındaki bazı nazım şekillerine ait özellikler numaralandırılarak verilmiştir:
I. Kaside - Aruz - 31-99
II. ---- - Hece - 3-5
III. Tuyuğ - ---- - 1
Yukarıdaki tabloda boş bırakılan yerlere, sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
C
Mani - hece - 1
B
Destan - hece - 10
D
Semai - aruz - 2
E
Terkibibent - hece - 4
A
Mani - aruz - 4
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tablodaki eksik kısımlar nazım şekillerinin temel özellikleri dikkate alınarak tamamlanmıştır.
I. nolu satırda Kaside verilmiş, aruz ölçüsüyle yazıldığı ve beyit sayısının 31-99 arasında olduğu bilgisi doğrudur.
II. nolu satırda hece ölçüsüyle yazılan ve 3-5 (genellikle 4) dörtlükten oluşan nazım şekli 'Mani'dir.
III. nolu satırda Tuyuğ verilmiştir; Tuyuğ tek dörtlükten (1 birim) oluşur ve aruz ölçüsünün özel kalıplarıyla yazılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Nazım şekli ve ölçü karışıklığı]Terkibibent bentlerle yazılır ancak aruzla kaleme alınır.
D Seçeneği:[Ölçü ve birim uyumsuzluğu]Semai hem hece hem aruzla yazılabilir ancak birim sayısı ve özellikleri uyuşmaz.
B Seçeneği:[Birim sayısı hatası]Destanın heceyle yazıldığını bildiği için ilk boşluğa yazmak isteyebilir.
A Seçeneği:[Ölçü hatası]Maninin dörtlük sayısını doğru tahmin edip ölçüyü aruz sanarak düşebilir.
Soru 3Divan Edebiyatı
Divan edebiyatında gazel nazım şeklinin geliştirilmesiyle ortaya çıkan, her uzun mısranın (mısra-i tâvil) ardından genellikle aynı vezinde ve daha kısa bir mısranın (mısra-i kısa veya ziyade) eklendiği bir nazım şekli şöyledir:
Ey gözümünün nûru gönlümün sürûru
Can ü tenim
Derde müptelâyam çare kıl bana
Ey şâh-ı men
Özellikleri verilen bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A
Murabba
E
Tuyuğ
D
Gazel
B
Müstezat
C
Kıt'a
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Müstezat, gazelin mısralarına kısa mısralar (ziyade) eklenerek oluşturulan bir nazım şeklidir.
Şiirdeki uzun ve kısa mısraların dizilim biçimi incelenir.
Uzun mısraların (mısra-i tâvil) altında yer alan kısa mısralar (ziyade) tespit edilir.
Bu yapısal özelliğin 'Müstezat' nazım şekline ait olduğu belirlenir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Türk edebiyatına ait nazım şekli]Şiirdeki lirik söyleyişi tuyuğ ile karıştırabilir.
D Seçeneği:[Gazel benzerliği]Gazelden türediği için gazel sanabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Uzun ve kısa mısra (ziyade) düzenini doğru kavradı.
A Seçeneği:[Dörtlük yapısı]Kısa ve uzun satırların genel görünümünü dörtlük zannedebilir.
C Seçeneği:[Beyit nazım şekli]İkişerli satır gruplarından dolayı kıt'a ile karıştırabilir.
Soru 4Divan ve Halk Edebiyatı Karşılaştırması
I.
Ey kurb-i cenâbında gönüller mesrûr
Ey nûr-ı ruhun âleme bî-nâ-y-ı huzûr
Ey vasfını yazmada kalemler mahcûb
Ey zâtına âşık olmaya canlar mecbur
(Fuzûlî)
II.
Kırmızı gül demet demet
Seni seven sürer nimet
Ben yarimden vazgeçmem
Ölsem bile katî tîmet
(Karacaoğlan)
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıda verilen şiir parçalarının ortak özelliklerinden biridir?
C
Bağlı oldukları edebiyat gelenekleri
B
Kullandıkları ölçü birimi
E
Nazım şekilleri
D
Kafiye örgüsü
A
Nazım birimleri
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Her iki şiir parçası da ikişer mısralık birimlerle (beyit/mani) veya genel olarak incelediğimizde nazım birimi bakımından değerlendirildiğinde farklıdır; ancak birinci şiir beyit (iki mısra), ikinci şiir ise dörtlük (mani tipi) nazım birimiyle yazılmıştır. Soru kökündeki ortak özelliği bulmamız gerekir.
I. metin Fuzûlî'ye aittir ve aruz ölçüsüyle yazılmış bir gazelin beyitleridir (Nazım birimi: Beyit).
II. metin Karacaoğlan'a aittir ve hece ölçüsüyle yazılmış bir manidir (Nazım birimi: Dörtlük).
Ancak sorudaki seçenekler dikkatle incelendiğinde, ortak özellik olarak sunulan unsurlar değerlendirilir.
İnceleme sonucunda nazım birimi, ölçü, gelenek ve şekil farklıdır. Soru kurgusuna göre doğru ortak özellik seçenekler arasında dikkatle saptanmalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Nazım şekillerinin aynı olduğu düşüncesi.]Şiirlerin kısa ve lirik olması nazım şeklini karıştırmaya yol açar.
D Seçeneği:[Kafiye şeması ortaklığı.]Her iki metnin de kendi içinde aaaa veya xaxa gibi benzer kafiye örgüsü sergilemesi.
B Seçeneği:[Ölçülerin ortak olduğu yanılgısı.]Ahenk unsurlarının benzer ses değerlerine sahip olmasından ötürü aynı ölçünün kullanıldığı sanılır.
A Seçeneği:[Nazım birimlerinin aynı olduğu yanılgısı.]İki şiirin de küçük parçalar halinde verilmesinden ötürü benzer yapıda olduğunu düşünmek.
C Seçeneği:[Aynı geleneğe ait oldukları düşüncesi.]Tematik benzerlikler gelenek ortaklığı gibi algılanabilir.
Soru 5Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri
Gönül bağında açan aşkın gülleri soldu imiş,
Cümle varlık bu sırra mahrem oldu imiş.
Birlik makamına eremeyen âşık zavallı,
Kendini bilmeyen hakikati buldu imiş.
Bu dörtlük şekil, kafiye düzeni ve işlediği felsefi tema göz önüne alındığında aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisiyle yazılmış olabilir?
C
Murabba
D
Kıt'a
E
Şarkı
B
Tuyuğ
A
Rubai
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen şiir dört dizeden oluşan, kendine has aruz kalıplarıyla yazılan ve tasavvufi/felsefi düşüncelerin işlendiği bir rubai örneğidir.
Şiirin 4 dizeden oluştuğu görülmektedir.
Kafiye düzeni aaxa şeklindedir (soldu imiş / oldu imiş / zavallı / buldu imiş -> soldu, oldu, buldu uyumlu; 'zavallı' serbest kalmış gibi görünse de rubai kafiye düzenine uygundur).
İşlenen tema tasavvufi ve felsefi bir derinliğe sahiptir.
Bu özellikler Divan edebiyatında 'Rubai' nazım biçimine aittir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Murabba yanılgısı]Dörtlük nazım birimini görünce doğrudan murabba seçeneğine yönelebilir.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Dörtlük yapısı, aaxa kafiye örgüsü ve felsefi/tasavvufi temasıyla rubai olduğunu doğru tespit eder.
E Seçeneği:[Şarkı nazım şekli]Dörtlüklerle yazılan nazım şekilleri arasında atıfta bulunabilir.
D Seçeneği:[Kıt'a benzerliği]İki ya da daha fazla beyit görünümündeki dörtlükleri kıt'a ile karıştırabilir.
B Seçeneği:[Tuyuğ ile Rubai karışıklığı]Tuyuğların da tek dörtlük ve aaxa şeklinde yazılması nedeniyle adaylar bu iki türü karıştırabilir.
Soru 6Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri
Divan edebiyatında şiirler genellikle beyitler halinde yazılsa da, tek bentlik veya çok bentli olup birimleri dört mısradan oluşan nazım şekilleri de oldukça yaygındır.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde, birimleri dört mısradan oluşan divan şiiri nazım şekilleri bir arada verilmiştir?
A
Gazel - murabba - tuyuğ - şarkı
B
Kıt'a - rubai - tuyuğ - murabba
E
Şarkı - murabba - kaside - rubai
D
Rubai - tuyuğ - terkibibent - şarkı
C
Murabba - tahmis - mesnevi - tuyuğ
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kıt'a (genellikle 2-4 beyit veya mısra, ancak dörtlü birimlerle de kurulabilir), rubai (tek dörtlük), tuyuğ (tek dörtlük) ve murabba (dörtlüklerle kurulan) nazım şekillerinin birimleri dört mısradan oluşur.
Kıt'a nazım şekli genellikle iki beyit (dört mısra) ya da dört mısradan oluşur.
Rubai tek dörtlükten oluşur (dört mısra).
Tuyuğ tek dörtlükten oluşur (dört mısra).
Murabba dörtlüklerle kurulan bir nazım şeklidir (dört mısra).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Mesnevi nazım şekli]Mesnevinin beyitlerle yazıldığını göz ardı edenler düşebilir.
A Seçeneği:[Gazel nazım şeklini karıştırma]Gazelin beyitler halinde yazıldığını unutan adaylar bu şıkka yönelebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm terimlerin dört mısralı birimlerden oluştuğunu bilen aday doğru yapar.
E Seçeneği:[Kaside nazım şekli]Kasidenin beyitlerle yazıldığını karıştırmak.
D Seçeneği:[Terkibibent nazım şekli]Terkibibentin hanhane/vasıta beyitleriyle kurulduğunu unutmak.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türk Dili ve Edebiyatı ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Tiyatro" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Dünya Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Batı Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Türk Dili ve Edebiyatı dersi "Şiir Bilgisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • Türk Dili ve EdebiyatıAYT Türk Dili ve Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Şiiri & Şiirde Yapı ve Anlayış (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)