AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Anlam Bilgisi & Edebi Sanatlar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Anlam Bilgisi

Aşağıdaki dizelerde numaralandırılmış açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen söz sanatıyla uyuşmamaktadır?

I. Bahçede erik dalı, gelin olmuş süsleniyor; rüzgâr eserse eğer, eteği hışırdıyor. (Teşhis)

II. Bu ormanda her ağaç birer kütüphanedir, yaprak yaprak okunan felsefe ciltleriyle. (Teşbih)

III. O çelik bilekler, vatanın namusunu korumak için gece gündüz demeden çalışıyordu. (Mecazımürsel)

IV. Genç adam, gurbet elde iki lokma ekmek peşinde koşarken ocağı sönmüştü tamamen. (Kinaye)

V. Bahar gelip de dağlar yeşil kuşağını kuşanırken, kardelenler uykudan uyanır gibi başını kaldırır. (Tevriye)

Numaralanmış yerlerin hangisinde cümlede yer alan söz sanatı yanlıştır?

C

III

A

I

B

II

D

IV

E

V

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

V numaralı öncülde verilen dizelerde tevrriye sanatı değil, kişileştirme (teşhis) ve benzetme (teşbih) sanatları ağırluktadır. Tevriye, birden fazla gerçek anlamı olan bir sözcüğün yakın anlamını söyleyip uzak anlamını kastetme sanatıdır; burada böyle bir kullanım yoktur.

I. Öncülde erik dalının gelin olması ve süslenmesi kişileştirme (teşhis) sanatıdır.
II. Öncülde ağaçların kütüphaneye benzetilmesi benzetme (teşbih) sanatıdır.
III. Öncülde 'bilek' denilerek insan (güç/kuvvet sahibi askerler) kastedilmiş, parça-bütün ilişkisiyle mecazımürsel yapılmıştır.
IV. Öncülde 'ocağı sönmek' hem gerçek anlamda ateşin sönmesi hem de mecazi anlamda yuvanın dağılması olarak düşünülerek kinayeye örnek oluşturur.
V. Öncülde ise dağların yeşil kuşanması ve kardelenlerin uyanması teşhis ve teşbih sanatıdır, tevriye yoktur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Teşbih sanatını karıştırma] Ağaç kütüphaneye benzetilmiştir.

E Seçeneği: [Tevriye ile teşhisi karıştırma] Doğru yanıt

D Seçeneği: [Kinaye sanatını karıştırma] Deyimler genellikle kinayelidir.

A Seçeneği: [Teşhis sanatını kaçırma] Erik dalının gelin edilmesi kişileştirmedir.

C Seçeneği: [Mecazımürsel tanımı] Parça-bütün ilişkisi kurulmuştur.

Soru 2 Edebi Sanatlar

Aşağıdaki dizelerde, dudakların kırmızı renkli çiy damlalarına benzetilmesi söz konusudur ancak benzetilen ögelerden biri açıkça söylenmeyerek benzetme yapılmıştır.

Bahar yeli esti şafak sökerken

Zümrüt yapraklarda inci taneleri

Yukarıdaki dizelerin ikincisinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır?

A

Açık eğretileme (açık istiare)

B

Kapalı eğretileme (kapalı istiare)

D

Benzetme amacı gütmeyen mecaz (mecaz-ı mürsel)

E

Tezat (karşıtlık)

C

Benzetme (teşbih)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Anlam Bilgisi ve Söz Sanatları

Toplantıya iki saat geciken ve hazırlık yapmadığı her halinden belli olan çalışanına yöneticisi, "Zahmet edip hiç gelmeseydin, bizim için fazla yoruldun bugün." demiştir.

Bu cümlede yöneticinin kullandığı söz sanatıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A

Sözün gerçek anlamının tamamen dışında, başka bir anlamı düşündürecek şekilde kinayeli kullanılmasıdır.

D

Aralarında zıtlık bulunan iki kavramın aynı cümle içinde bir arada verilmesiyle oluşur.

E

Anlamı güçlendirmek için bir durumun gerçeğinden çok daha üstün veya zayıf gösterilmesidir.

B

Bir kavramın ya da sözcüğün gerçek anlamı dışında benzetme amacı gütmeden başka bir söz yerine kullanılmasıdır.

C

Bir düşünceyi ya da durumu eleştirmek veya alay etmek amacıyla söylenenin tam tersini kastetme sanatıdır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Edebi Sanatlar

Gönlüm bir deli rüzgardır eser Ferhat'ın dağları deldiği günden Bahar gelir, güller açar yeniden Bir ney sesi düşer ömrümün kışına

Bu dizelerde aşağıda verilen söz sanatlarından hangileri vardır?

C

İntak - tezat

A

Tenasüp - teşhis

B

Teşbih - telmih

D

Telmih - istiare

E

Tezat - teşbih

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Anlam Bilgisi

Aşağıdaki dizelerin hangisinde altı çizili sözlerin birinde diğerlerinden farklı bir söz sanatı vardır?

D

Bütün bir kış uyudu karanlık odalar / Şimdi uyanma vaktidir pencerelerin

E

Tarih yazan o yiğitler toprağa düştü / Yas tuttu bayraklar, ağladı minareler

B

Bir rüzgar kopar içimin derinlerinden / Yapraklar titrer, dalgalanır deniz

A

Sessiz bir limandı sığındığımız / Demir atan gemiler gibiydi zaman

C

Gök ağlar, toprak güler bu güzel günde / Bülbül figan eder gülün elinden

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Söz Sanatları (Edebi Sanatlar)

Yusuf'u kuyudan çıkaran ben oldum, Eyüp'ün derdine derman bulamadım, Ferhat'ı dağları deldiren koydum, Mecnun'u çöllerde Mecnun eyleyen benim.

Bu dizelerde en belirgin olarak kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

B

Cinas

E

Tenasüp

D

Telmih

A

Hüsnütalil

C

Teşhis

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Şiirde Hz. Yusuf'un kuyuya atılması, Hz. Eyüp'ün çektiği hastalık ve sabrı, Ferhat ile Mecnun'un efsanevi aşkları gibi herkesçe bilinen geçmişteki olaylara ve kişilere (tarihî ve edebî şahsiyetlere) atıfta bulunulmuştur. Bu durum 'telmih' (hatırlatma) sanatını örneklendirir.

Dizelerdeki anahtar isimler ve olaylar tespit edilir: Yusuf, Eyüp, Ferhat, Mecnun.
Bu isimlerin Türk-İslam ve halk edebiyatında bilinen hikayelerine ve kıssalarına gönderme yapıldığı fark edilir.
Geçmişteki ünlü bir olay ya da kişiye işaret etme sanatının 'telmih' olduğu bilgisiyle seçenekler eşleştirilir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kişileştirme yanılgısı] Anlatıcının 'ben' zamiriyle insanüstü bir varlık gibi konuşmasından dolayı teşhis sanatı arayabilirler.

B Seçeneği: [Sesteş sözcük arama] Dize sonlarındaki ses benzerliklerine odaklanarak cinas arayabilirler.

E Seçeneği: [Anlamca ilgili sözcükler] Kuyu, dağ, çöl, derman gibi kelimelerin bir arada bulunmasını tenasüp sanatı sanabilirler.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Yusuf, Eyüp, Ferhat ve Mecnun gibi tanınmış kişilere yapılan göndermeleri doğru tespit eden adaylar bu şıkkı seçer.

A Seçeneği: [Güzel neden bulma yanılgısı] Şairin olayları kendine mal etmesini bir durumu başka bir güzele bağlama olarak yorumlayabilirler.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Anlam Bilgisi & Edebi Sanatlar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Numaralanmış yerlerin hangisinde cümlede yer alan söz sanatı yanlıştır?

Yukarıdaki dizelerin ikincisinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır?

Bu cümlede yöneticinin kullandığı söz sanatıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bu dizelerde aşağıda verilen söz sanatlarından hangileri vardır?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde altı çizili sözlerin birinde diğerlerinden farklı bir söz sanatı vardır?

Bu dizelerde en belirgin olarak kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı Akımları ve Sanatçıları & Klasisizm, Romantizm, Realizm (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm ve Önemli Romanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Şiir Bilgisi & Ölçü, Kafiye, Şive ve Nazım Biçimleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)