AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Anlam Bilgisi & Cümlede Boşluk Doldurma (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Bazı eleştirmenler edebiyatın toplumsal bir katalizör görevi görmesini, ---- talep ederken; karşıt görüştekiler ise edebiyatın ontolojik bir özerkliğe sahip olduğunu, ondan ancak ---- beklenebileceğini savunurlar.

(I) Nadir bulunan bir orkide türü, Amazon havzasının sisli yamaçlarında keşfedildi. (II) 'Orchidaceae silva' adı verilen bu çiçek, ismini efsanevi bir orman koruyucusundan alıyor. (III) Uzmanlar, çiçeğin yapraklarındaki fosforlu dokunun, gece böceklerini çekmek için evrimleştiğini belirtiyor. (IV) Söz konusu bitki, nem oranının %90'ın üzerinde olduğu bölgelerde yetiştiği için oldukça hassas bir yapıya sahip. (V) Yerel halk tarafından kutsal sayılan bu tür, sürdürülebilir bir ekosistem için kritik bir öneme sahip.

Modern psikoloji, kentsel yaşamın stresinden uzaklaşmanın bilişsel kapasiteyi (zihinsel yeteneği) I artırdığını vurguluyor. Doğada geçirilen zamanın, kaygı düzeyini minimize (en aza indirme) II ederek bireyi rehabilite (iyileştirme) III ettiği gözlemleniyor. Bu süreç, kişinin içsel dengesini (psikolojik istikrarını) IV yeniden tesis etmesine olanak tanıyor. Uzmanlar, bu bulgular ışığında (doğrultusunda) V şehir planlamasında 'yeşil alan' stratejilerinin zorunlu hale getirilmesi gerektiğini savunuyor.

I. Ebeveynler ve eğitmenler, çocukların okuduğu her metnin onlara somut bir fayda sağlamasını, bir beceri kazandırmasını arzularlar. II. Ancak edebi metinlerin temel amacı, okurda doğrudan bir 'işe yararlık' duygusu uyandırmak değil, dilin estetik imkanlarıyla dünyayı yeniden kurgulamaktır.

(I) Gezegenlerin dairesel değil, eliptik yörüngelerde hareket ettiği keşfi, astronomide bir kırılma noktası yarattı. (II) Bu keşif, teorik hesaplamaların artık gökyüzündeki somut gözlemlerle desteklenmesi zorunluluğunu doğurdu. (III) Dönemin en önemli gözlemcilerinden biri olan Tycho Brahe, bu yeni yaklaşımı benimseyenlerin başında geliyordu. (IV) O dönemde henüz geliştirilen teleskop, gök cisimlerini daha detaylı inceleme fırsatı sunuyordu. (V) Ancak ilk teleskopların görüntü kalitesi oldukça düşük olduğundan, bilim insanları kendi optik düzeneklerini geliştirmek zorunda kaldılar.

Deyimler, dilin kalıplaşmış anlatım araçlarıdır. 'Göz boyamak' (I) deyimi, birini aldatmak için yapılan sahte davranışları ifade eder. 'Gözden geçirmek' (II) deyimi, bir şeyi hızlıca incelemek veya kontrol etmek anlamında kullanılır. 'Göz hapsine almak' (III) deyimi, birini sürekli izlemek ve denetim altında tutmak demektir. 'Gözü yükseklerde olmak' (IV) deyimi, bulunduğu durumdan daha fazlasını istemek, hırslı olmak anlamını taşır. 'Gözüne girmek' (V) ise, birinin güvenini sarsmak, ona karşı mahcup duruma düşmek demektir.

Günümüzde yeni bir ufuk çizmek, geçmişin tortularını temizlemekle mümkündür.

Eserlerimin kime hitap ettiği sorusu, benim için her zaman muğlak kalmıştır. 'Okurlarım' demek, beni hiç tanımayan veya eserlerimi hiç açmamış olanlara karşı bir haksızlık gibi geliyor. Ancak bu, yazdıklarımın bir karşılığı olmadığı anlamına da gelmiyor. Ben, <u>boşluğa konuştuğumu</u> söyleyemiyorum.