AYT Türk Dili and Edebiyatı: Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı & Toplumcu Gerçekçi Eğilimler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Toplumcu gerçekçi çizgide eser veren bir yazarın 'Telli Kavak' adlı öykü kitabında yer alan bir eserde, kurak ve susuz bir Anadolu köyünün (Tozak) çorak doğası ile bu doğaya karşı verilen mücadele merkeze alınır. Köylülerin eğitmen öncülüğünde toprağı kazıp asma çubukları dikmesi ve yıllar sonra bölgenin yeşile kavuşması anlatılırken doğa-insan ilişkisi alegorik bir dille işlenir.

(I) Toplumcu gerçekçi eserlerde köy ve köylünün yanı sıra büyük kentlere göç eden kitlelerin yaşam mücadelesi ana ekseni oluşturur. (II) Sanatçılar, eserlerini oluştururken belirli bir ideolojik tezi doğrulamaktan ziyade, gözlemledikleri toplumsal aksaklıkları estetik bir süzgeçten geçirerek aktarmayı amaçlar. (III) Bu dönem yazarları; ağa-köylü çatışması, cehalet, batıl inançlar ve toprak kavgaları gibi kırsal kesimin kronikleşmiş sorunlarına odaklanmıştır. (IV) Talip Apaydın, Samim Kocagöz ve Dursun Akçam gibi isimler bu anlayışın hem köy hem de kent insanını ele alan önde gelen temsilcilerindendir. (V) Biçimsel açıdan tamamen geleneksel anlatım kalıplarına bağlı kalınmış, yerel söyleyişlere ve halk diline eserlerde kesinlikle yer verilmemiştir.

Toplumcu gerçekçi çizgide eserler veren sanatçı, Türk edebiyatında özellikle tarihe ve toplumsal değişim süreçlerine romancı gözüyle yaklaşmasıyla tanınır. Eserlerinde Osmanlı'nın kuruluş aşamasından Kurtuluş Savaşı'na ve Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadarki geniş bir zaman dilimini kronolojik bir perspektifle ele almıştır. 'Devlet Ana' adlı romanında Osmanlı'nın köklerine inerken, 'Esir Şehrin İnsanları' üçlemesinde İstanbul'un işgal yıllarındaki aydın çıkmazını işlemiştir.

Bu yazar, eserlerinde Ege bölgesinin kırsal yaşamını, zeybek kültürünü, küçük Menderes havzasının tarımsal yapısını ve bu coğrafyanın insanlarının dramlarını yalın bir dille işlemiştir. Köylünün ekonomik sıkıntılarını, ağa-köylü çatışmasını ve yabancılaşma olgusunu gözlem gücüne dayandırarak ele alan sanatçı; romanlarında olaydan ziyade insanı ve yöresel dili başarıyla yansıtmıştır. Özellikle kasaba yaşamını ve tütün işçilerinin mücadelesini ele aldığı yapıtlarıyla tanınır.

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında sanatçıların bir kısmı köylünün, işçinin, dar gelirlinin sorunlarını, sınıf çatışmalarını ve sömürü düzenini gerçekçi bir dille ele alırken; diğer bir kısmı insanın ruhsal bunalımlarını, yalnızlığını ve yabancılaşmasını merkeze alan eserler vermiştir.