TYT (YKS) Tarih Tarih ve Zaman Zorluk: Orta Bloom: Kavrama

Tarih (TYT (YKS)) - Tarih ve Zaman Sorusu ve Detaylı Çözümü

ÖSYM müfredatına uygun soru metni, doğru cevap gerekçesi, pedagojik çözüm yolu ve çeldirici analizleri.

📝 Soru Metni ve Öncüller

Tarihçi Leopold von Ranke, 'Tarihçinin görevi geçmişi gerçekten olduğu gibi göstermektir.' demiştir. Bir araştırmacı, Fatih Sultan Mehmet Dönemi'ne ait bir olayı incelerken günümüzün ahlak ve hukuk kurallarını ölçüt alarak hükümdarın kararlarını 'çağ dışı' olarak nitelendirmiştir.

I. Olayların meydana geldiği dönemin zihniyet ve koşullarını dikkate alma kuralı göz ardı edilmiştir (Anakronizm).

II. Birinci elden kaynakların tahlil ve tenkit süreci eksik bırakılmıştır.

III. Tarih araştırmalarında nesnellik (objektiflik) ilkesi ihlal edilmiştir.

Buna göre, araştırmacının bu tutumu doğrultusunda yukarıdaki değerlendirmelerden hangileri kesinlikle doğrudur?

🎯 Seçenekler & Çeldirici İncelemesi

A) Yalnız I
Seçenek
✗ Çeldirici Çelişkisi ve Teşhisi (Eksik Analiz) Bilişsel Tuzak: Eksik Analiz — Öğrencinin Düşme Nedeni / Çelişki: Sadece anakronizm kavramını düşünüp tarafsızlık ihlalini atlayabilir. — Doğrusu: Anakronizm aynı zamanda objektifliğin de zedelenmesidir.
B) Yalnız II
Seçenek
✗ Çeldirici Çelişkisi ve Teşhisi (Metin Dışı Yorum) Bilişsel Tuzak: Metin Dışı Yorum — Öğrencinin Düşme Nedeni / Çelişki: Kaynak tenkidi kavramını ezberden işaretleme eğilimi. — Doğrusu: Metinde kaynakların türünden bahsedilmemiştir.
C) I ve III
Doğru Yanıt
✓ Doğru Seçenek Gerekçesi Bilişsel Tuzak: Doğru Seçenek — Öğrencinin Düşme Nedeni / Çelişki: Dönemin koşullarını gözetmeme ve tarafsızlık ihlalini doğru birleştirir. — Doğrusu: Tebrikler, tarih metodolojisi kazanımı tam.
D) II ve III
Seçenek
✗ Çeldirici Çelişkisi ve Teşhisi (Kavram Kargaşası) Bilişsel Tuzak: Kavram Kargaşası — Öğrencinin Düşme Nedeni / Çelişki: Kaynak tahlili ile objektifliği karıştırır. — Doğrusu: I. öncül kesinlikle metindeki temel hatadır.
E) I, II ve III
Seçenek
✗ Çeldirici Çelişkisi ve Teşhisi (Tüm Öncülleri Doğru Sanma) Bilişsel Tuzak: Tüm Öncülleri Doğru Sanma — Öğrencinin Düşme Nedeni / Çelişki: Üçüncü öncülün yanına metinde olmayan kaynak tenkidini de katar. — Doğrusu: Sadece verilen bağlam üzerinden akıl yürütünüz.

💡 ÖSYM Doğru Yanıtı ve Pedagojik Çözüm Gerekçesi

✓ Doğrulandı
Doğru Cevap:
C) I ve III

Geçmişteki bir olayı günümüzün değer yargılarıyla yargılamak 'anakronizm' (tarihsel yanılgı) hatasıdır ve bilimsellik/objektiflik ilkesini zedeler. Parçada kaynakların eksikliğiyle ilgili bir bulgu yoktur.

Adım Adım Çözüm Aşamaları:
  1. 1. Günümüz ölçütleriyle geçmişi yargılamak anakronizmdir (I doğru).
  2. 2. Kendi dönemi yerine bugünün ahlakını koymak tarafsızlığı bozar (III doğru).
  3. 3. Metinde hangi kaynakların kullanıldığına dair tenkit aşaması bilgisi verilmemiştir (II ulaşılamaz).